Эн баҕас!

Эн баҕас!

Кинигэҕэ ураты дьылҕалаах дьон олоҕо ойууланар: Борускуо барахсан оҕотун тыыннаах хаалларар баҕаттан атын ыалга биэрэр; Ыстапаан искэҥ ыарыытынан ыалдьан, санааҕа баттатан, олоҕор улахан сыыһаны оҥосто сыһар; Куоста истиҥ тапталын кыыс ылыныа дуо?; Мааһыҥка кыыс, атын ыалга атаҕастана-атаҕастана иитиллэн, хайдах киһи буола улаатыай?

Олоххо буолбут дьиҥ түбэлтэлэргэ олоҕурбут тэттик кэпсээннэр ааҕааччы кутун-сүрүн долгуталлар. Олох хайа баҕарар түгэнигэр санаа күүһүн туоһулууллар.

Жанр: Современная русская литература
Цикл: Не является частью цикла
Год публикации: 2020

Читать онлайн Эн баҕас!



© Оформление. ООО «Издательство Айяр», 2020

© Валерий Васильев-Муттуххай Бороҥ, 2020

Оҕо дьолугар

Уол оҕо төрөөтөҕүнэ суор үөрэр.

Туора Күөл илин баһыгар арыылаан абына-табына үүммүт тэтиҥнэр быыстарыгар эдэрчи эр киһи уонна дьахтар имэҥнээх тапталтан тугу барытын умнан өрүтэ уһуутуур, ыгыллар-ыгыстар, ынчык аҥаардаах үөһэ-аллара тыынар саҥаларын тыала суох уу чуумпу нуһараҥ киэһэ тэтиҥнэр, туора дьонтон кистиирдии, суугунаан сэбирдэхтэрин тэлибирэттилэр. Уолан киһи уохтаах тапталыттан астыммыт дьахтар тыын быһаҕаһа тыынан томтоҕор түөһэ эппэҥнээн, уҥа-таала солко курдук намылыйа налыйан, хойуу от быыһыгар толору дьолунан дуоһуйа туолан сытта…

Борускуо сааһа отут биэһэ. Көрүҥүнэн, быһыытынан-таһаатынан киһи хараҕа быраҕыллар, ис киирбэх, номоҕон дьахтар. Эрэйдээх тус олоҕор табыллыбакка уонна биэстэ оҕоломмутуттан биирин да илиитигэр тутан хаалбакка, улаханнык санаата түһэн сылдьар. Сатаатар эрдэ тулаайах хаалбыт кыыс ситэри үөрэнээхтээбэтэҕэ, аҕыс кылааһынан бүппүтэ. Онтон ылата уон биэһиттэн холкуос ыанньыксыта. Аны туран сылын аайы наар тымныы, дэриэбинэттэн тэйиччи турар кыстык фермаҕа сыарҕа үрдүттэн инчэҕэй маһынан оттуллар тымныы дьиэҕэ-уокка олорооччу буолан, биир үксүн оҕолоро барахсаттар: ким тымныйан, ким ойоҕостотон, сорох биир-икки ыйыгар төннүбүтэ, орто кыыһа Сууракката барахсан түөрдүгэр тиийээхтээбэтэҕэ, улааппыт уола Уйбаачык алтатын ааспакка күн сириттэн күрэммитэ. Эрэ эрэйдээх Кэлэҕэй Киргиэлэй түөрт бастакыларын аһыытын уйбакка, устунан буор иһээччи буолан, алтатыгар ойоҕостотон өлбүт Уйбаачык өссө төрүү илигинэ, кыһын дэриэбинэттэн бородуукта ыла киирэн баран, үргүлдьү итирик тахсан иһэн ахсым ат айаныгар сыарҕаттан көтөн аара суолга үлүйэн өлбүтэ.

Умнаһыт бурдугун тыал көтүтэринии, Борускуо, хомойуох иһин, ити курдук бу Орто дойдуга барыларыттан уонна барытыттан илии соттубута.

Дьиҥинэн, дэриэбинэҕэ бэйэлэрин дьиэлэригэр үрдүттэн олорбуттара уонна оттон, тустаах салайааччылара оҕоҕо өлүүлээх, олохторугар табыллыбат ыалы дэриэбинэҕэ киллэрэн үлэлэппиттэрэ эбитэ буоллар, оҕолоро да тыыннаах, кэргэнэ да баар буолуо этилэр. Ону баара олохтоох дьаһалта өттүттэн – үрдүкү салалта иннигэр үчүгэй салайааччы буола сатааһын, сиэри таһынан бастыҥ көрдөрүү сырсыыта, албан аакка-суолга, уордьаҥҥа-мэтээлгэ тиксии баҕата, онно даҕатан уопсай баайы-дуолу көрүү кыһалҕата Борускуолаах Киргиэлэй тус олохторугар ыардык тайанан ааспытын, кинилэр көмүс чыычаахтарын ньылбы сотон ылбытын түһээн да баттаппатахтара кыһыылаах.

Хата, Борускуо оҕо эрдэҕиттэн эрэйи-кыһалҕаны эт муннунан тыырбыт, олох аһыытын-ньулуунун эрдэ билбит буолан олох ыар охсуутун барытын эрдээхтик тулуйбута. Оҕо икки тойон эр аһыытын хара үлэнэн мүлүрүтүнэрэ, харытын күүһүнэн аралдьытынара. Төһө да Киргиэлэйэ бокуонньук арыгыга ыллардар, кини биирдэ да биир үрүүмкэ үрүҥнээҕэр буолуох, кыһылы да амсайбатах аньыылаах. Манна диэн эттэххэ, итиччэ оҕоҕо өлүүлээх, ыар сүтүктээх дьахтар испитэ-аһаабыта да буоллар, билэр дьоно сиилиэхтэрэ, сүөргүлүөхтэрэ суоҕа… син өйдүөхтэр этэ. Борускуо муҥнааҕыҥ баара, саараама, күүстээх санаата баһыйан, абааһы аһыгар адьас чугаһаабатаҕа, чугаһыыр да санаата суох.

Дьэ ити курдук Борускуо, чороҥ соҕотох хаалбыт иккис сылыгар үс ыалы кытта тус-туспа турар дьиэлэринэн ыаллаһан Чоҥороҕо туҥуй бургунастары тутан кыстаан олордоҕуна, соһуччу баҕайытык сааһын баттаһа оҕоломмут киһи диэн санаа киирбитэ. Ол төрүөтүнэн ыаллыы Чинэкэ холкуоска олорор бэйэтин бараллаата, элбэх оҕолоох, дьахтар эрэ хараҕа хатанар Кыраһа Уйбаана ыаллыы нэһилиэктэн ааһан иһэн, иттэ таарыйа, билэрдии киирэн чэйдээн ааспытыгар бэйэтэ да билбэтинэн итинник санаа кыыма саҕыллыбыта. Итиэннэ адьас ааһан-араҕан биэрбэккэ бэркэ диэн эрэйдээбитэ. Кистээбэккэ эттэххэ, аҥаардас хаалбыт, кэрэ сэбэрэтин өссө да сүтэрэ илик төрөлкөй дьахтары кытта ыксалаһыан, ол иһигэр атаҕастыан, кыыбаҕатын кыатаммакка туһаныан баҕалаах да баара аҕай. Арай ити итиилэнэ киирэн тахсыбыт ыаллыы алаас, холкуос киһитэ Кыраһа бэрт сэмэйдик киирэн кэпсэтэн ааспыта. Онтон өссө Борускуо суос-соҕотох хаалан олус кыһалҕалаахтык олорорун истэн-билэн, сотору буолаат күһүҥҥү булдуттан атах эт, чэй-табах, арсыын таҥас, куул бурдук кэһиилээх киирэн кэлэн соһуппута да, үөрдүбүтэ даҕаны…


Вам будет интересно
Представьте себе маленькую девочку, которая, в силу неизвестной, уникальной мутации, с рождения видит души людей. Мир её, вероятно, должен быть совсем иным, чем наш? Тайные знания, как устроен мир, понимание о вечном круге перерождений. Обо всём этом мы можем только догадываться. А она – знает.Добавьте к этому ещё, что, в силу своих особенностей и незыблемой веры во Вселенную, у неё сбываются все мечты. Любые мысли, что бы она не пожелала. Вы бы хотели такую жизнь?Какой невероятно счастливой, ус...
Читать онлайн
О безумии можно сказать, перефразируя известное утверждение, что это именное блюдо, которое подается и холодным, и горячим. Оно может быть изысканным и утонченным, как лепестки горных роз в апельсиновом соусе, или горьким и колким, словно рыбьи кости в запеченной полыни. В адском ресторане подают его частями, постепенно увеличивая порцию. А кто подает? Проницательные умы предполагают, будто есть Некто… А самые-самые продвинутые заявляют, что никого и нет: мы сами себе повара и официанты. Сплошны...
Читать онлайн
Как выжить в течение года в Москве без копейки денег, бесплатно жить в двухкомнатной квартире, попасть в круги богемы, бесплатно посещать концерты и выступать на сцене, не платить за дорогую еду и качественную одежду, не тратиться на проезд и не работать....
Читать онлайн
Летним воскресным утром в городе Былинске пропал дом вместе с жильцами. Уцелели только восемь человек: двое подростков, учительница, одинокая мать, домохозяйка и молодая семья с сыном. Непохожих людей теперь объединяет общая беда. Куда делся дом , и что ждёт выживших?...
Читать онлайн
Выбор жизненного пути важен, потому что именно он и определяет весь дальнейший путь. Кто-то с детства знает о том, что станет водителем. Или врачом. Или учителем. А кто-то даже в самом конце так и не сможет понять, – так кем же он все-таки стал? Безнравственным киборгом или человеком? В конце концов, каждый сам решает, кем ему быть.Надежда находится в моменте, когда нужно выбирать, куда пойти работать после института: в школу или производственный цех, где работает ее друг. Сможет ли главная геро...
Читать онлайн
Пишу о вас родненьких. О тех, кто меня окружает… Имя вам – легион! Все ваши проблемы – это мои рассказы. В каждом из них вы узнаете себя. В каждом из них – ваша жизнь, которую я описываю на страницах своих сборников. Смотрите на свою жизнь иронично, и не пытайтесь понять моего главного героя. Он такой же беспокойный, как и вы… Ищет, где лучше, но постоянно попадает в разные жизненные коллизии.Второе – тоже об этом!...
Читать онлайн
Энди Уолш – прилежная студентка. Все, о чем она мечтает, – стабильность и хорошие оценки. Новые знакомства пугают ее, поэтому, чтобы избежать излишнего внимания противоположного пола, девушка говорит всем, что у нее есть парень, и просит друзей поддержать эту легенду. Но когда в жизни Энди появляется Кэмерон, ее броня дает трещину. Самый популярный парень кампуса работает в тату-салоне, постоянно попадает в неприятности и хранит страшную тайну. Он готов пойти на все, чтобы завоевать сердце девуш...
Читать онлайн
5 рассказов повествуют о жизни Маргариты Фёдоровны Морозовой и охватывают временной промежуток от 1930-х до 1990-х гг....
Читать онлайн
Мия Белл – звезда соцсетей. Она планирует грандиозную свадьбу – дорогую, тщательно продуманную и… полностью оплаченную спонсорами.Но за кадром ее мир далек от идеала. Ее свадьба полностью инсценирована, потому что жених (вот же мерзавец!) бросил ее накануне дня Х, а подписчиков и спонсоров нельзя разочаровать.Как же она устала от обмана! А что, если какое-то время пожить вне зоны доступа? И Мия отправляется на поиски себя, а может быть, параллельно, и своей настоящей любви.Ее внезапное отсутстви...
Читать онлайн
Хорошее обслуживание – это не просто доброжелательная улыбка. Анета Короб-кина предлагает дорожную карту по клиентскому сервису. Маршрут из 15 пунктов поможет развить качества и навыки, необходимые для предоставления первоклассного обслуживания.Выполняя упражнения и отвечая на вопросы для размышлений, можно узнать:• что любовь к себе повышает качество не только жизни, но и обслуживания;• как актерское мастерство помогает завоевать доверие клиентов;• почему важно развивать скорость предоставления...
Читать онлайн
«Моя Держава» – это цикл романов об истории нашей страны. О том, как в составе Российской империи появлялись новые земли и новые народы – показаны все 15 республик, а также Польша, Финляндия и Аляска. Роман «Русские сёстры» повествует о трёх сёстрах, рождённых крепостными. После отмены крепостного права у каждой из них своя дорога. В книге показаны Россия, Грузия, Финляндия....
Читать онлайн
"Глубина погружения" Ирины Цветковой – это история династии морских офицеров. Глава семьи, бывший подводник, теперь руководит военным училищем, где готовят кадры для подводного флота, здесь же учится его сын Дима. И однажды в жизнь этой семьи приходит 12 августа 2000 года, когда подводная лодка, на которой находится Дима, выходит на учения и не возвращается к расчётному сроку. Связи с подлодкой нет…...
Читать онлайн